Harishchandragad Camping and stay banned by forest dept november 2017

harishchandragad fort lockdown

Overexposure has forced authorities to ban all camping in the fort. All the hotels will have to go as well

PUNE: The Harishchandragad fort, known for its size and spectacular ‘Konkan Kada’ – a cliff overlooking the Konkan belt, has been a hot pick amongst adventure enthusiasts and trekkers for several years.
HT PHOTO
Volunteers who from time to time clean the fort show the amount of bottles collected during one such clean­up.
However, an increasing number of trekkers, tourists and picknickers have resulted in the Maharashtra forest department has decided to put a ban on staying and camping in the fort. The department has also asked local villagers to close down hotels on the fort premises.
Range forest officer (RFO) Amol Ade Rajur said, “The notice will be issued in a couple of days. Till then we will have meetings with the villagers and will try to solve the issue mutually.”
The fort comes under Kalsubai Harishchandragad Wildlife Sanctuary, and as per the rules, no visitor is allowed to stay in a protected wildlife area. The fort is in the Ahmednagar district, close to Malshej ghat, 90km from Pune.
The fort is famous for its religious value and thousands of devotees visit the fort to see a five-feet Shiva Linga, which is completely surrounded by waist-deep ice-cold water.
As per the records, the annual average footfall at the fort reaches a few lakhs.
To provide food and staying facilities to trekkers and devotees, several local villagers have built permanent hotels on the fort and as a result garbage is increasing.
“Earlier, we allowed villagers to provide food at the fort, but we had already warned hotel owners to control the increasing garbage, but they didn’t listen, so we were forced to take this step,” said Ade.
DIFFICULT TO IMPLEMENT?
Though, the department has taken a correct step to protect the fort and forest, considering the size of the fort and several routes in, it’s a question of how they are going to control visitors.
“There are seven routes to visit the fort, but a majority of them prefer Pachani, which is the easiest one, followed by Khireshwar and Murbad. So we will focus on these three routes. Every group intending to visit the fort, must take a guide from these villages. The guide will have certain authorities and will prevent the trekkers and tourists from littering or consuming alcohol. He will also be responsible to bring them down before sunset,” Ade informed.

 On the other hand, trekkers have welcomed the decision by saying that now the fort will be free from pollution. “This is a welcoming step. Though we will miss the experience of staying in the fort under the open sky, in the long run, it’s going to benefit the trekkers,” said Pune-based trekker Onkar Oak.
Swapnil Pawar of Raanvaata group, has been active for several years in cleaning the fort. Every year his group clean the fort of tonnes of garbage. When contacted he said, “This year, we removed over 2,500 bottles from the water tanks on the forts. This is a huge number and it should have been controlled much earlier.” “However, putting a ban on staying won’t solve the purpose. This is a huge money making business and if the department runs it professionally and follow the rules and regulations strictly, it will be an ideal model for other forts,” he said.

Currently there are 20-25 hotels on the fort, mainly run by local villagers. Considering the number of trekkers on weekends, several of them have sold their farms to invest in a hotel. These villagers not only provide food, but also provide tents for a night stay. They are naturally opposed to the decision saying henceforth they will take care of the garbage.
Bhaskar Badad, who owns a hotel on the fort said, “This is not a big issue. The major crowd is witnessed on weekends and at the end of the weekend, we clear most of the garbage. Moreover, we are ready to give it in writing that we will not allow our customers to litter and harm the forest.” “Instead of putting a ban on staying, the forest department should appoint check points at every village and no plastic bags, thermocole plates or liquor should be allowed on the fort. This will solve the problem drastically,” he said.

 

By onkar oak
हरिश्चंद्रगडावरच्या स्थानिक हॉटेलधारक मित्रांना आवाहन.
महाराष्ट्र वनविभागाने गडावर दिवसेंदिवस वाढत चाललेल्या कचऱ्याची भीषण समस्या लक्षात घेऊन भावी काळापासून गडावर कॅम्पिंग व हॉटेल चालवण्यास बंदी घालण्याचा विचार कळवला आणि यामुळे अनुक्रमे गिर्यारोहक व स्थानिक हॉटेलधारक यांचं धाबं दणाणलं. स्थानिक हॉटेलधारक येणाऱ्या गिर्यारोहकांना त्यांच्या मोठ्या संख्येमुळे थर्माकोल किंवा प्लास्टिकच्या प्लेट्समधून खाद्यपदार्थ व चहा/ कॉफी देत असल्याने बेशिस्त पर्यटकांना आयतं कोलीत मिळालं आणि गडावर कचऱ्याचे ढिग दिसू लागले. गड कळसूबाई हरिश्चंद्र अभयारण्याच्या परिक्षेत्रात येत असल्याने व वनविभागाने हे सगळं थांबवण्यासाठी आत्तापार्यंत केलेल्या कंठशोषला अपेक्षित प्रतिसाद न मिळाल्याने त्यांच्याही संयमाचा कडेलोट झाला आणि अखेर वन्यजीव कायद्यांना अनुसरून ही कामगिरी करण्यात आली.
अजूनपर्यंत अधिकृत नोटीस न आल्याने गडावरची हॉटेल्स चालू आहेत. यानिमित्ताने भविष्यात हरिश्चंद्रगडाला या कचऱ्याच्या व बेशिस्त पर्यटनाच्या कलियुगातून मुक्ती मिळावी म्हणून सर्व हॉटेलधारक मित्रांना समस्त गिर्यारोहकांच्या वतीने हे आवाहन. आपला मित्र भास्कर बादडने या कार्याचा शुभारंभ केलाच आहे. इतर स्थानिक मित्रांना वनविभागाला सहकार्य करण्यासाठी हे आवाहन. ह्यामुळे ट्रेकर्सचा गडाकडे बघण्याचा दृष्टिकोन सकारात्मक होऊन वनविभागाच्या स्तुत्य उपक्रमाला हातभार लागून एक सुवर्णमध्य निघू शकतो.
1. गडावर यापुढे (हॉटेल्स चालू ठेवण्याचा निर्णय वनविभागाने घेतल्यास) कोणत्याही परिस्थितीत थर्माकोलच्या प्लेट्स व प्लॅस्टिकचे ग्लास चहा/कॉफी साठी वापरणं ताबडतोब बंद करा आणि स्टीलच्या भांड्यांमध्ये जेवण पुरवण्यास सुरूवात करा. तुम्ही टेंट्ससाठी पाच सहा हजार सहज खर्च करू शकता तर तेच बजेट यासाठी वापरा.
2. तुमच्याकडे जेवणाची ऑर्डर देण्यासाठी ग्रुप लिडरचा फोन आल्यास त्याला त्याच्यासकट सर्व सदस्यांना आपापले ताट,वाटी, चमचा व Mug आणायला सांगा व त्याची तयारी नसल्यास ती ऑर्डर घेऊ नका. गडाची विदारक अवस्था बघता धंदा महत्वाचा नसून गडावरील वातावरण सुरळीत होणं अत्यंत गरजेचं आहे.
3. अनेकदा ग्रुपमध्ये काही लोक बॅचलर असतात किंवा वेगळ्या शहरात राहत असतात ज्यांच्याकडे हे घरगुती सामान मिळू शकत नाही. अश्या लोकांसाठी तुम्ही तुमची भांडी वापरल्यास त्यांच्याकडून त्याचं नाममात्र शुल्क घ्या आणि त्यांनाच ती भांडी स्वच्छ करायला सांगा.एका ग्रुपमागे फक्त दोन किंवा तीनच लोकांना तुमच्याकडून ताट वाट्या मिळतील असं स्पष्ट सांगा म्हणजे जो उठेल तो त्याच्यासाठी या सगळ्याची सोय तुम्हाला करायला लावणार नाही.
4. गडावर गोळ्या,बिस्किटं, चॉकलेट्स, वेफर्स इत्यादी प्लॅस्टिकबंद पदार्थ विकणे (जर विकत असाल तर) ताबडतोब बंद करा. कारण याचाच अतिरेक झाल्याने आज गडाकर ही कारवाई झाली आहे. हे पदार्थ ट्रेकला खाल्ले नाहीत तर कोणीही मरत नाही.
5. आपापल्या हॉटेल्सच्या बाहेर पॉलिथिन बॅग्स सक्तीने लावून ठेवा आणि पर्यटकांनी (हा शब्द मुद्दाम वापरला आहे) स्वतःबरोबर आणलेलं प्लास्टिक त्यातच टाकायची कडक सूचना करा. तसं त्यांनी न केल्यास त्यांच्या पुढच्या ऑर्डर्स सरळ कॅन्सल करा (सगळ्यांनीच हे केलं तर या लोकांच्या जेवणाखाण्याची बोंब होईल). चार पैसे मिळत आहेत असा हव्यास धरलात तर हॉटेल कायमचं बंद होईल आणि तुम्ही तिथे नाही म्हणल्यावर हे सगळं नियमित करण्यासाठी वनविभागावर मनुष्यबळाचा अतिरीक्त ताण पडेल. तेव्हा वेळीच जागे व्हा. तुम्ही गिर्यारोहक आणि वनविभाग यांच्यातला स्थानिक दुवा आहात हे लक्षात ठेवा.
6. पॉलिथीन बॅगमध्ये गोळा केलेला सुका कचरा रविवारी गडाखाली आणून त्याची योग्य विल्हेवाट लावा. गडावर प्लास्टिकचा कचरा जाळल्याने पर्यावरणाला नुकसान झाल्यास तुमच्यावर गुन्हा दाखल होऊ शकतो.
आज गडाची अवस्था भयाण झाली आहे. त्यामुळे वनविभागाला सहकार्य करणं ही गिर्यारोहकांबरोबर स्थानिकांचीही समान जबाबदारी आहे आणि हॉटेलधारक हे सगळं पाळत आहेत का नाही यावर लक्ष ठेवायची जबाबदारी आपलीच आहे. गडावरील हॉटेल बंद झाल्यास रोजगाराचा प्रश्न तर उत्पन्न होणारच आहे पण बेशिस्त पर्यटनावर नजर ठेवायला मात्र तिथे स्थानिक पातळीवर कोणीही नसेल. तेव्हा आपला हरिश्चंद्रगड वाचवायची जबाबदारी आता आपली आहे. सर्वांनी एकत्र येऊन हा गोवर्धन पर्वत उचलूया आणि हरिश्चंद्राच्या देखण्या रुपयाला पुनरुज्जीवीत करूया.
टीप : जे स्थानिक हॉटेलधारक फेसबुकवर नाहीत त्यांच्यापर्यंत हा मेसेज Whatsapp च्या माध्यमातून पोचवण्यात येत आहे.
©ओंकार ओक
काही कमेंटबहाद्दरांना नम्र विनंती : पोस्टचा मतीदार्थ लक्षात घ्यावा. काही उपयुक्त सूचना असल्यास शांतपणे कराव्यात. पण उगाच “हे कसं चुकलं. आम्हीच कसे बरोबर” असली बोटं घालून स्वतःच्या अपमानाची तरतूद करून घेऊ नका म्हणजे झालं.

Leave a Reply